O samostijną Ukrainę na Warmii, Mazurach, Pomorzu i Dolnym Śląsku.

Już po zakończeniu Operacji Wisła, wiele bojówek OUN UPA w uszczuplonym składzie, przeniosło się w ślad za przesiedlaną ludnością ukraińską na inne obszary RP, m.in. w olsztyńskie, gdańskie, szczecińskie i wrocławskie. Samo zakończenie tejże operacji, nie oznaczało i nie spowodowało bynajmniej natychmiastowego zaprzestania walk z ukraińskimi nacjonalistami w Bieszczadach, z chwilą zakończenia głównej fazy ,,Operacji Wisła’’. Jak pisze profesor Jacek Wilczur w swojej książce pt.,,Ścigałem Iwana ,,Groźnego’’Demianiuka’’, ostatnią działającą na Podkarpaciu banderowską sotnię, zlikwidowano bowiem, dopiero 3 września 1949 roku. A więc faktyczny koniec banderowskiej rebelii na tych terenach, nastąpił dopiero w dwa lata później. Tym samym, jeszcze dwa lata po zakończeniu ostatniego etapu ,,Operacji Wisła’’, i wyeliminowaniu głównego trzonu band ukraińskich nacjonalistów, walki na południowo -wschodnich rubieżach obecnej Polski wcale nie wygasły, ale wciąż trwały, tylko już w mniejszej skali. Nadal też przez cały ten czas ginęli ludzie, płonęły polskie, ukraińskie i łemkowskie wsie, osady, niszczone i palone do fundamentów przez banderowców zgodnie z rozkazem wydanym przez kierownictwo OUN i UPA, że nawet trawa nie może się ostać nikomu, kto nie wspiera idei samostijnej Ukrainy. Tym rozkazem chwalą się do dzisiaj w tzw. litopysach UPA wydawanych przez ukraińską diasporę w Kanadzie. A oto kilka przykładów takich rozkazów dotyczących bezwzględnego palenia i równania z ziemią wszystkich bez wyjątku ukraińskich i polskich wsi, osiedli i siół wydanych przez dowództwo OUN i UPA.

Rozkaz nr 1. Litopys nie podaje: czyj to rozkaz i nie podaje daty jego powstania. ,,Przeto rozkazuję wszystkim warstwom przewodnim i wszystkim, kto tylko umie posługiwać się bronią, w nocy z 14 na 15 września br. o godzinie 9-tej wieczorem, zebrać się koło leśniczówki w lesie pod Suchą Wolą, żeby dokonać bojowego szturmu na stacje: Oleszyce, Nowa Grobla i na wsie: Sucha Wola, Stara Wieś, Jacyna, Lipina, Tomsy oraz inne. Zrywać mosty, minować koleje, przecinać telefony, i palić opuszczone ukraińskie sioła…Po zakończeniu bojowego szturmu dalej palić opuszczone ukraińskie sioła’’. Ulotka prowodu OUN w Polsce z października 1945 roku, zatytułowana ,,Polacy’’ ,,Palimy też i będziemy palić wszystkie nasze wysiedlone wsie’’. Odezwa do Polaków z grudnia 1945 roku: ,,To samo (czyli palić) powinni robić Polacy wysiedleni z ziem ukraińskich, zostawiając tylko zgliszcza za sobą, żeby wróg z tego nie skorzystał, bo Ukraińcy i tak z tego nie skorzystają. My wkrótce całe ZSRR zamienimy w zgliszcza. Polacy mieszkający w wioskach mieszanych… niech sami spalą w nocy wysiedlone domy ukraińskie, a dla uniknięcia odpowiedzialności, niech powiedzą, że zrobili to ukraińscy powstańcy. My im za to podziękujemy’’. Rozkaz Myrosława Onyszkiewicza ,,Oresta’’ komandyra hołownego UPA tzw. ,,Kraju Zakierzońskiego z 9 września 1945 roku: ,, Wysiedlone, opuszczone wsie, obowiązkowo spalić, tak żeby nie pozostały żadne budynki ani materiały budowlane. Przed spaleniem, o ile jest taka możliwość, zabezpieczyć przydatne nam mienie, które pozostawiono w tych wsiach.( żywność i zapasy, niektóre sprzęty, blachę z budynków i deski na magazyny żywnościowe itp.) Jeszcze przed zakończeniem akcji wysiedlenia, a z naszej strony spalenia wsi, zabezpieczyć niezwłocznie maksymalną ilość żywności… Niech za nami płoną ognie, niech nikt nie cieszy się z naszej pracy’’. Rozkaz Jarosława Starucha – ,,Stiaha’’ szefa OUN na tzw. ,,Zakierzoński Kraj’’ z 13 września 1945 roku: ,,Spalić wsie, w których nie ma już Ukraińców, chociaż częściowo oni tam powrócą, ale bez domu nie umrą. Wsie ukraińskie palić w różnych miejscach (częściowo),, to dla romantyzmu. Akcję prowadzić błyskawicznie i wszędzie’’. Instrukcja UPA w sprawie pozostawionego majątku przez przesiedlonych z 2 czerwca 1946 roku: ,,Wszystkie budynki murowane spalić i powalić niezwłocznie. Zabudowania drewniane, głównie przy szosach niezwłocznie spalić, jak to było nakazane wcześniej’’. Instrukcja Jarosława Starucha – ,,Stiaha’’ szefa OUN na tzw. ,,Zakierzoński Kraj’’ dotycząca zachowania się oddziałów UPA z 29 kwietnia 1947 roku: ,,Palić w pierwszym rzędzie wsie najbardziej zagrożone przez wroga, tj. przy szosach itp. Część się musi spalić szybko, aby wróg nie miał ochoty ich zasiedlać. Wszystkiego od razu nie palić, aby ludność miała gdzie powracać…. Resztę palić w każdym przypadku, by nie groziło ich zasiedleniem’’. Instrukcja Jarosława Starucha – ,,Stiaha’’ szefa OUN na tzw. ,,Zakierzoński Kraj’’, określająca działalność UPA po operacji ,,Wisła’’ z 28 sierpnia 1947 roku: ,,Każde spóźnienie wypalania chociażby o jeden dzień, powoduje ciężkie skutki, a potem w bardzo dużo wypadkach, trudno i prawie niemożliwe zrobić to. Dlatego z paleniem trzeba się spieszyć i nie odkładać na później’’. I jeszcze jedna instrukcja UPA z 2 czerwca 1946 roku głosi: ,,Karać bezwzględnie tych Polaków, którzy po przesiedleniu Ukraińców pójdą na nasze pola. Strzelać, palić ich własne gospodarstwa. Niech więc chleb – Dar Boży zgnije, byle nie dostał się w ręce Lachów’’. Amerykańscy dziennikarze akredytowani w tamtych latach na Podkarpaciu, donosili w swoich korespondencjach o spaleniu przez UPA ponad 800 wsi. A dziś polscy Ukrainerzy i kłamcy, fałszerze historii z IPN, których w tej instytucji dziś nie brakuje, opowiadają brednie, że te wsie zostały spalone przez żołnierzy Wojska Polskiego. Czyż nie jest to hucpa? Unicestwienie OUN-UPA na rubieżach południowo-wschodnich Rzeczypospolitej, nie oznaczało jeszcze kompletnej likwidacji rebelii i dywersji ukraińskiej w Polsce. W uszczuplonym składzie przeniosła się ona na inne obszary RP – głównie w Olsztyńskie, na Pomorze i Wrocławskie. Warto to odnotować i uświadomić sobie grozę sytuacji, której właśnie kres kładła ,,Operacja Wisła’’. W dawnym woj. olsztyńskim operowały cztery oddziały UPA w powiatach Mrągowo, Kętrzyn, Bartoszyce, Morąg, Pasłęk, Braniewo, Elbląg. A stało się to po przesiedleniu w ramach ,,Operacji Wisła’’ ludności ukraińsko-ruskiej na ziemie północno wschodnie i zachodnie Rzeczypospolitej. Na Warmię i Mazury przesiedlono wówczas tej ludności najwięcej – ok. 60 tysięcy osób. Na Pomorze Zachodnie – 47 tysięcy, na Dolny Śląsk- 21 tysięcy, na ziemię Lubelską – 17 tysięcy, a na Pomorze Gdańskie – 4 tysiące osób. Przesiedlenie to spowodowało niemal natychmiast pogorszenie stanu bezpieczeństwa na tych ziemiach Polski, gdyż w ślad za przesiedloną ludnością ukraińską powędrowali także upowcy z rozbitych banderowskich sotni. I wtedy właśnie dał się odczuć na tych terenach wzrost zagrożenia ze strony banderowskiego podziemia. W województwie olsztyńskim odnotowano niemal od razu zuchwałe napady na ludność polską ze strony niedobitków sotni ,,Jasena’’, ,,Olchy’’, ,,Nawczenki’’, ,,Neczaja’’, ,,Klisza’’, ,,Kucharczuka’’, ,,Pryrwy’’, ,,Tuczy’’, ,,Szacha’’ i ,,Worony’’. W Olsztyńskim działały cztery grupy ukraińskich hitlerowców, a mianowicie: 18-osobowa grupa Wołodymyra Melnyczuka -,,Jasena’’ operowała w 1948 roku na terenie powiatów Mrągowo, Bartoszyce i Kętrzyn. Była to bojówka Służby Bezpeky z byłego III Okręgu OUN, która przeszła na Mazury z rozkazu prowidnyka III Okręgu Jewhena Sztendery- ,,Pryrwy’’, kierującego jej działalnością, aż do całkowitej likwidacji tego oddziału po ciężkich walkach w październiku 1948 roku. Drugim oddziałem UPA operującym na Warmii i Mazurach, był oddział W. Klisza – ,,Nipra’’ liczący trzydzieści jeden osób. Działał w 1948 roku na terenie powiatów Morąg i Pasłęk oraz w okolicach Elbląga. Składał się z trzech grup: grupa Iwana Mazurka (11 osób); grupa Romana Klisza (6 osób) i grupa Andrija Połemyka (14 osób). W powiecie kętrzyńskim grasowała piętnastoosobowa czota Mykoły Kucharczuka- ,,Burewija’’. Przywędrowała na te tereny z powiatu hrubieszowskiego. Kucharczuk utrzymywał kontakt z członkami II Okręgu OUN i III Odcinka Taktycznego UPA ,,Danyłiw’’. Dwudziestoosobowy oddział UPA dowodzony przez H.Olchy – ,,Hiźaka operował z kolei w powiatach: Braniewo, Morąg, Pasłęk i także w okolicach Elbląga siejąc banderowski terror. Do starć zbrojnych wojska i milicji dochodziło z nimi jeszcze zimą i na wiosnę 1948 roku. Zimą głównie na obszarze powiatów biskupieckiego, kętrzyńskiego i mrągowskiego. W tych starciach zginęło 25 upowców a 1 został ranny, 10 rizunów ujęto. Zdemaskowano i zatrzymano także 55 współpracowników OUN-UPA. Także na Pomorzu Zachodnim rozbito większe zbrojne oddziały UPA liczące po kilkadziesiąt osób. W lutym 1948 roku w miejscowości Gleby (powiat Pyrzyce) pojmano szefa Służby Bezpeky III okruchu OUN – J. Bojkę pseudonim ’’Zenon’’ razem z dwoma jego funkcjonariuszami; złapany został także pod Koszalinem kurinny szef sztabu Ryn, pseudonim ,,Wola’’ oraz komandyr Służby Bezpeky OUN nadrejonu ,,Beskid’’ – ,,Romaszko’’. W tym samym czasie w Drawsku ujęto komandyra sotni ,,Czausa’’ i kurinnego skrybę ,,Berkuta’’. W lecie 1948 roku organa bezpieczeństwa ujęły kilkudziesięciu członków OUN-UPA. Wcale nie oznaczało to jednak ostatecznego końca istnienia podziemia banderowskiego w Polsce. Wśród przesiedlonej ludności powstało bowiem kilka nowych punktów organizacyjnych OUN, m. in. w Cieplicach, Krynicy, Opolu, Olsztynie, Wałbrzychu, Zielonej Górze. Ośrodki te natychmiast nawiązały kontakt z zagranicznymi oddziałami OUN w Monachium, którymi kierował jeden z największych ludobójców na świecie – sam Stepan Bandera. Wspierany przez wojskowy wywiad Brytyjski. Zorganizowane w ten sposób od nowa kadry podziemia banderowskiego w Polsce, przesycone totalnym antypolonizmem, chciały w ten sposób koniecznie dotrwać do III wojny światowej, którą to nadzieją na jej wybuch, mamił ich z Monachium Bandera. Ostatnią zbrojną bojówką UPA, która dotrwała w Polsce aż do 1951 roku była tzw. ,,Ukrajinśka Powstanśka Armija’’. Działała ona w województwie Wrocławskim w latach 1947-1951, kiedy to została ostatecznie rozbita. Jej założycielem na terenie Dolnego Śląska był Mirosław Onyszkiewicz (Prywatnie był on stryjem Janusza Onyszkiewicza byłego Ministra Obrony III RP i europosła który to również pochodził z tej „słynnej banderowsko-upowskiej rodziny”. ) ps. Orest, Biłyj, Bohdan, Ołeh, kat Małopolski Wschodniej i Podkarpacia, który na początku 1944 roku wydał rozkaz, by do 6 kwietnia 1944 r. wszyscy Polacy bez wyjątków opuścili opanowane przez UPA części województw: rzeszowskiego i lubelskiego, a w przyszłości miało dotyczyć to również nowosądeczczyzny w myśl haseł „Ukraina – i Zakierzonia – bude no bez Lachiw”. A oto treść tego rozkazu : Rozkaz Oresta (M. Onyszkiewycza) Ściśle Tajne! Rozporządzenie specjalne. Rozkazuję wam przeprowadzenie czystki swojego rejonu z elementu polskiego oraz agentów ukraińsko-bolszewickich. Czystkę należy przeprowadzić w stanicach słabo zaludnionych przez Polaków. W tym celu stworzyć przy rejonie bojówkę złożoną z naszych członków, której zadaniem byłaby likwidacja wyżej wymienionych. Większe stanice będą czyszczone z tego elementu przez oddziały wojskowe nawet w biały dzień. (…) Oczyszczenie terenu musi być zakończone jeszcze przed naszą Wielkanocą, żebyśmy świętowali już bez Polaków. Pamiętajcie, że jak bolszewicy zastaną nas z Polakami na naszych terenach, wtedy nas wszystkich wyrżną. Działajcie szybko i mądrze. Mamy w tych sprawach określone pełnomocnictwa od Niemców. Nikogo nie oszczędzać, nawet w przypadku małżeństw mieszanych wyciągać z domów Lachów, ale Ukraińców i dzieci w tych domach nie likwidować. Przypominam raz jeszcze, że musi to być wykonane jeszcze przed naszymi świętami. (…) Chwała Bohaterom! Po aresztowaniu Myrosława Onyszkiewicza – Oresta we Wrocławiu, gdzie zbiegł i ukrył się zaraz po rozpoczęciu ’’Operacji Wisła’’, i w którym to Wrocławiu założył struktury podziemnej, tajnej tzw. ,,Ukrajinśkiej Powstanśkiej Armii’’, jej dowódcą w miejsce Oresta został Wołodymyr Karasewycz – ,,Wołodko’’. Bojówka ta operowała ona na terenach Wrocławia, Wołowa i Środy Śląskiej. Samą grupą Wrocławską liczącą piętnaście osób dowodził niejaki Iwan Kret, pseudonim ,,Biły’’. Zanim jednak urzeczywistniło się utworzenie na terenie Dolnego Śląska przez ostatniego hołownego komandyra tzw. ,,Kraju Zakierzońskiego'' - Myrosława Onyszkiewycza - ,,Oresta'' tzw. ,,Ukraińskiej Powstanśkiej Armii'', podstawę jej utworzenia na tych terenach dała jedna z sotni ostatniej ukraińskiej, lancknechtowskiej formacji wojskowej w służbie III Rzeszy, składającej się z byłych wojaków SS Galizien, OUN-UPA i innych ukraińskich kolaboracyjnych formacji wojskowych, bardziej znanej pod nazwą Ukraińskiej Narodowej Armii, utworzonej przez Niemców na kilka tygodnii przed upadkiem ,,tysiącletniej'' Rzeszy. A oto jak do tego doszło. W czasie sowiecko - polskiej ofensywy około 200 żołnierzy ukraińskich dostało się do niewoli sowiecko - polskiej, zaś jedna sotnia UNA znalazła się na tyłach wojsk polskich, reszta z Diaczenką i Bryhiderem zdołała umknąć na zachód i poddać się amerykanom. Wzmiankowana kompania ukrywała się w lasach i masywach górskich Pogórza Sudeckiego, później przesunęła się do ówczesnego powiatu oleśnickiego. Żołnierze UNA w Polsce weszli w kontakt z powstałą na Dolnym Śląsku, na wyraźne polecenie Stepana Bandery, siatką OUN - kierowaną przez Jewhena Kozę ps. ,,Bohun'', która istniała tu do lat pięćdziesiątych. Jej zbrojnym oparciem już w 1945 roku stał się oddział UPA działający w Brzegu nad Odrą i na obszarze Opolskiego pod dowództwem ,,Myrona'', a następnie Włodzimierza Karasewycza ps. ,,Wołodko''. Po znanej operacji ,,Wisła'' w 1947 roku spotkamy jeszcze UPA na Mazurach, gdzie schroniły się resztki niektórych sotni wmieszane w przesiedloną ludność ukraińską. Po ostatecznym zakończeniu „Operacji Wisła” i likwidacji wszystkich pozostałych sotni i bojówek OUN-UPA w latach 1947-1951, pozostały już tylko tzw. grupy łącznikowe UPA do przerzutu kurierów. Do kraju przerzucono drogą morską i powietrzną grupy dywersyjno – szpiegowskie ukraińskich nacjonalistów, które wszystkie ostatecznie zostały zlikwidowane w 1954 roku. Tak zakończyła się walka z krwawą rebelią, wszczętą przeciwko Polsce i Narodowi Polskiemu przez ukraińskich nacjonalistów z OUN i UPA, która trwała od 1 września 1939 roku do początków roku 1951. Pochłonęła według oficjalnych danych ponad 200 tysięcy bestialsko pomordowanych Polaków, a w rzeczywistości około pół miliona istnień ludzkich, których ofiarę obecne władze III RP chcą nie tylko zdeprecjonować jako zupełnie nieważną, ale także zamilczeć i wymazać z pamięci Polaków. A także ponad dwa tysiące, z czterech tysięcy polskich miejscowości na Kresach Rzeczypospolitej, startych z powierzchni ziemi przez banderowskie bestie, po których dzisiaj nie ma nawet śladu. Obecni decydenci tę niewygodną dla nich prawdę o najbardziej bestialskim ludobójstwie Polaków na Kresach chcą ukryć dziś za wszelką cenę, wymazać całkowicie z naszej pamięci i historii, bo przeszkadza im w obecnych stosunkach, układach i sojuszach. Jest dla nich wręcz zbędnym balastem w ułożeniu sobie ,,europejskich’’ stosunków z Ukrainą, a także z Litwą, której nazistowskie formacje zagłady, takie jak Szaulisi, Ypatingas Burys i litewskiego Gestapo Saugumy, bestialsko wymordowały na samej tylko Wileńszczyźnie w latach 1939-1944 sto tysięcy Polaków i Żydów. Ludzie ci zupełnie lekceważą okrutne męczeństwo Polaków na Kresach Najjaśniejszej Rzeczypospolitej, przez używanie określeń wyłącznie propagandowych, a nie naukowych i zgodnych z faktami, wobec ogromu ludobójstwa, które zostało dokonane na Polakach przez OUN-UPA w latach 1939-1951. W czasie organizowanych przez siebie samych, kolejnych rocznic związanych z martyrologią Narodu Polskiego, powtarzają znany już od dawna wszystkim fakt, że PRL został zbudowany na fundamencie kłamstwa Katyńskiego. Jednocześnie zupełnie ,,nie widzą’’, bo nie chcą tego dostrzegać, choć bardzo dobrze są tego świadomi, że system władzy politycznej, jaki sami stworzyli w III RP po 1989 roku, zbudowali i dziś utrwalają coraz mocniej na fundamencie kłamstwa Wołyńsko-Małopolskiego. Uporczywym milczeniem, półprawdami i kłamstwami próbuje się zabić pamięć o ofiarach banderowskiego ludobójstwa. I robią to wszystkie siły polityczne i kolejne ekipy rządzące Polską od 1989 roku bez względu na ich opcje polityczną. Dlatego, że ta prawda o ludobójstwie na Kresach jest dla nich niewygodna i niepotrzebna. I niech też nikt nie da się nabrać, na różne robione pod publiczkę puste, nic nie znaczące patriotyczne gesty i czasem nawet antyupowskie wystąpienia z ich strony. W kwestii ukraińskiego szowinizmu spod znaku OUN-UPA tzw. polska prawica, zupełnie tak samo jak jej konkurenci polityczni z PO i środowisk GW, TVN-u i innych, nigdy na serio nie stanie po stronie polskiej racji stanu, z tego prostego powodu, że jest ona im wszystkim zupełnie obca. Jacek Boki – Elbląg 18 – 21 czerwca 2016r.

Szlakiem kogo ??

Na zachodnim Wołyniu powstał szlak turystyczny gloryfikujący spreparowaną historię tamtejszych bojówek OUN-UPA. Ma on swój początek na uroczysku Wołczak i został zaprojektowany przez miejscowych działaczy nacjonalistycznych oraz Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Poinformowała o tym 8 lutego br. ukraińska telewizja 12. Kanał. Na jej antenie o otwarciu szlaku opowiedział radny z Łucka Pawło Danylczuk. Długość szlaku wynosi 64 km i obejmuje „15 historycznych punktów”. Po szlaku można się poruszać pieszo lub na rowerze. Danylczuk zapowiedział też utworzenie elektronicznej wersji szlaku z opisem „historycznych punktów”[1]. Oczywiście w żadnym z tych „punktów” turysta nie dowie się o ludobójstwie OUN-UPA na miejscowych Polakach. Będzie tam natomiast indoktrynowany o UPA jako „ruchu wyzwoleńczym”, który rzekomo walczył z Niemcami. Podczas otwarcia szlaku chwały UPA na Wołyniu Danylczuk powiedział, że historia UPA jest interesująca dlatego, ponieważ „wychowuje naród”. Do czego? – wypadałoby zapytać. Na uroczystości była też obecna szefowa działu edukacyjno-oświatowego UIPN Zoja Bojczenko, która stwierdziła, że takie inicjatywy są ważne, ponieważ „dotyczą naszej pamięci, naszych bohaterów, wielkich dni naszych wyzwoleńczych zmagań, a pamięć i wszystkie te składowe są potężna bronią, która jednoczy nas i pozwala nam stawiać dzisiaj opór”. Bojczenko zapowiedziała dalsze wspieranie takich pomysłów przez UIPN.

Na zdj. ekshumacja ofiar UPA w Ostrówkach. Po przewrocie w 2014 r. ukraińskie władze samorządowe urządziły na uroczysku Wołczak w rejonie turzyskim (kilkanaście kilometrów od granicy z Polską) kompleks historyczny „Wołyńska Sicz”. Odbywają się tam uroczystości w rocznicę domniemanego powstania UPA (14 października 1942 r.) z udziałem m.in. hierarchów Kościoła grekokatolickiego, imprezy młodzieżowe i kulturalne. Neobanderowska partia „Swoboda” ufundowała tam w 2017 r. cerkiew. Teraz jeszcze doszedł do tego 64-kilometroway szlak turystyczny ku chwale UPA.

Na zdj.jedna z nieletnich ofiar UPA. W 1943 r. w położonym w lasach świnarzyńskich Wołczaku kwaterowało zgrupowanie UPA pod dowództwem Profira Antoniuka „Sosenko” (1909-1944), nazywane Wołyńską Siczą albo zagonem im. Bohuna. Bojówki te brały udział w ludobójczej czystce etnicznej na okolicznej ludności polskiej. Warto przypomnieć, że 20 grudnia 1943 r. Profir Antoniuk zawarł porozumienie z niemieckim starostą powiatu włodzimiersko-wołyńskiego. Na mocy tego porozumienia niemieckie władze okupacyjne i UPA zobowiązały się do powstrzymania od wzajemnych ataków oraz do wspólnego zwalczania partyzantki radzieckiej i polskiej. Nie było to jedyne tego typu porozumienie UPA z Niemcami. Identyczne porozumienia zawarto na Wołyniu w Kamieniu Koszyrskim oraz w rejonach Werby i Deraźnego. Z kolei w Małopolsce Wschodniej negocjacje z Niemcami prowadził w imieniu UPA grekokatolicki ksiądz Iwan Hrynioch (1907-1994). Zaproponował on „bezwarunkową i pełną lojalność” UPA i OUN wobec III Rzeszy w zamian za zwolnienie ukraińskich więźniów politycznych, zaprzestanie represji przeciwko Ukraińcom i pozostawienie ukraińskim nacjonalistom swobody działania na tyle, na ile ich aktywność nie była sprzeczna z interesami niemieckimi. Rozmowy trwały przez kolejne miesiące i zakończyły się zawarciem w 1944 r. nieformalnego porozumienia, na mocy którego Niemcy zgodzili się na zwolnienie więźniów ukraińskich, zaopatrywanie UPA w broń i amunicję oraz szkolenie ukraińskich dywersantów. Natomiast podziemie ukraińskie zobowiązało się do prowadzenia dywersji i działań wywiadowczych przeciw siłom radzieckim. Tego wszystkiego jednak nie dowiedzą się turyści poruszający się pieszo lub na rowerze po 64-kilometrowym szlaku chwały UPA na Wołyniu. Będą im tam serwowane bezczelne historyczne kłamstwa o rzekomych walkach UPA z Niemcami. Tak zresztą chętnie powtarzane przez różnych polskich dziennikarzy, którzy od wielu lat uparcie podają przy każdej medialnej wzmiance o UPA, że „UPA walczyła z Niemcami”. Byłbym wdzięczny, gdyby któryś z nich podał mi gdzie i kiedy.

Na zdj. tablica ku czci ofiar z zmazaną przez Ukraińców narodowością i liczbą ofiar. Wedle portalu kresy.pl na tablicach informacyjnych szlaku turystycznego UPA na Wołyniu można zobaczyć zdjęcia wielu tamtejszych ludobójców z OUN-UPA. Jest wśród nich także Iwan Kłymczak „Łysy” – dowódca kurenia UPA, który 30 sierpnia 1943 r. wymordował wraz z miejscową ludnością ukraińską około tysiąca Polaków w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej (powiat lubomelski). Była to jedna z największych zbrodni nacjonalistów ukraińskich popełnionych na Polakach na Wołyniu. O tym jednakże użytkownicy szlaku turystycznego ku chwale UPA na pewno się nie dowiedzą.

nA ZDJ. Ivan Kłymczak , odpowiedzialny za zbrodnię w Ostrówkach. Nie ma do dzisiaj na Wołyniu miejsc pamięci 60 tys. Polaków z 1865 miejscowości wymordowanych tam w 1943 r. przez bojówki OUN i UPA. W ogromnej większości przypadków nie ma nawet ich cmentarzy, ale jest szlak turystyczny ku chwale UPA, no i co najmniej kilkanaście pomników ku czci sprawców ludobójstwa. Nie licząc muzeów i izb pamięci. Tak wygląda polityka historyczna Ukrainy. Jej fundamentem jest negacja zbrodni OUN-UPA – zbrodni przeciw ludzkości – oraz fałszywe preparowanie historii tych formacji. Potwierdził to pod koniec 2019 r. w wywiadzie dla serwisu Polukr.net nowy dyrektor Ukraińskiego IPN Anton Drobowycz, wedle którego mówienie o ludobójstwie nacjonalistów ukraińskich na Polakach jest „nieporozumieniem”[2]. Przypomnę, że prezydent Wołodymyr Zełenski powiedział po spotkaniu z prezydentem Andrzejem Dudą podczas uroczystości 75-tej rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz, że „udało nam się obniżyć emocje wokół tragicznej przeszłości”. Jak wygląda to obniżanie poziomu „emocji wokół tragicznej przeszłości” ze strony ukraińskiej widać chociażby na przykładzie otwarcia szlaku turystycznego ku chwale UPA na Wołyniu, które nastąpiło niecałe dwa tygodnie po spotkaniu Dudy z Zełenskim w Oświęcimiu. To tak jakby Niemcy otworzyli szlak turystyczny ku chwale SS po byłych obozach koncentracyjnych. Dokąd zmierza Ukraina uprawiająca taką politykę historyczną? Do integracji z Unią Europejską czy z III Rzeszą? Co ma na Ukrainie wyrosnąć z tego ziarna kłamstwa, pogardy dla ofiar zbrodni przeciw ludzkości i szowinizmu? Demokracja i dobrobyt? Nikt sobie w Polsce tych pytań nie potrafi zadać? Nie, ponieważ w Polsce z kolei obniżanie poziomu „emocji wokół tragicznej przeszłości” z Ukrainą odbywa się dwutorowo. Władze, główne siły polityczne i większość mediów nie zauważają oblicza ukraińskiej polityki historycznej. Natomiast głośna medialnie mniejszość otwarcie popiera fałszowanie historii UPA przez Ukrainę. Do tego grona należy m.in. pan Kazimierz Wóycicki, który już w 2014 r. ogłosił, że twórca i dowódca UPA Roman Szuchewycz powinien być dla Polaków „postacią o cechach bohatera”. Niedawno Kazimierz Wóycicki wydał książkę pt. „Krótka historia UPA dla Polaków. Czy historycy nas pogodzą?”. Główne media reklamują ją następująco: „w zwięzłej i popularnej formie przedstawia skomplikowane relacje polsko-ukraińskie i ukraińsko-polskie. Jej wielką zaletą jest podjęte staranie zrozumienia ukraińskich racji (…) oraz szacunek dla ukraińskiego spojrzenia na własne dzieje”. Kierunek „zrozumienia ukraińskich racji” został zatem przez pana Wóycickiego wytyczony. W kierunek ten wpisuje się hasło „Antyukrainizm, ukrainofobia”, które pojawiło się w polskiej Wikipedii 8 lutego br. (przypadkowa zbieżność daty z otwarciem szlaku UPA na Wołyniu?). Pierwotnie można było w nim przeczytać, że „Antyukrainizm wyraża się w języku potocznym słowami »rezun«, »banderowiec« (w języku rosyjskim »chachły«). Jednym z zabiegów jest podtrzymywanie stworzonego przez komunistów mitu Bieszczad jako miejsca ostatecznego zwycięstwa nad UPA”. Po kilku dniach wykreślono fragment „»banderowiec« (w języku rosyjskim »chachły«)”. Przypuszczalnie dlatego, że ktoś musiał zwrócić autorowi lub autorom hasła uwagę, że na obecnej Ukrainie słowo „banderowiec” jest powodem do dumy, a nie stygmatyzacji kogoś ze względu na narodowość. Do dzisiaj w internecie można obejrzeć film, na którym uczniowie Liceum Fizyczno-Technicznego w Iwano-Frankiwsku (dawniej Stanisławów), ubrani w czerwono-czarne stroje symbolizujące barwy UPA, śpiewają podczas akademii szkolnej w czerwcu 2015 r. piosenkę „My banderowcy”. Według portalu kresy.pl „osobą najmocniej zaangażowaną” w edycję hasła „Antyukrainizm, ukrainofobia” jest „znany ze skrajnie proukraińskich poglądów dr Kazimierz Wóycicki, wykładowca Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego”.

Zabić matkę-fragm. opow. z tomu ,,Strach ''-St. Srokowskiego.

Bo oto ciotka opowiedziała nam, co się stało w jednej z chat koło Dryszczowa. Zjawiło się w niej trzech bandytów. Gospodyni akurat piekła chleb. Wyjęli chleb z pieca, kobiecie i mężczyźnie przybili dłonie gwoździami do stołu i kazali patrzeć, co robią z dzieckiem, które leżało w kołysce. Wsadzili je do pieca, położyli na palenisku, wyjęli z torby butelkę z wódką i chlusnęli na ogień. Buchnął płomień i objął ciało długimi, czerwonymi językami. A oni rechotali, oblizywali palce i pokrzykiwali, że szykują smaczny obiad. Płacz dziecka trwał krótko. Kobieta i mężczyzna szlochali i podrywali się od stołu. Ale im bardziej się szarpali, tym bardziej rozszarpywali swoje rany. W końcu ustali, opadli głowami na stół i cichutko łkali. Wtedy bandyci wyjęli skwierczące jeszcze ciało, położyli przed nimi na dużym drewnianym talerzu, podali noże, kazali kroić i jeść. Kobieta zemdlała, a mężczyzna ryczał jak zranione zwierzę. Jeden z morderców chlusnął na kobietę wiadro wody, by ją ocucić, a gdy otworzyła oczy, odkroił kawałek spieczonego ramienia, wbił na nóż i siłą wpychał kobiecie do ust. Mężczyzna, miotający się bezsilnie przy stole i wyjący jak wilk, posiwiał, podniósł głowę i patrzył niewidzącym wzrokiem przed siebie. Zwariował. Mordercy podpalili dom i zniknęli wśród drzew. I wtedy wylazł spod łóżka chłopiec, który w ostatniej chwili zdołał się tam ukryć i wszystko słyszał. Wyskoczył z płonącego domu i opowiedział, co się stało. Zamieniłem się w szczura, który ucieka przed złym światem. A potem w ptaka, który podrywa się do lotu, ale ma urwane skrzydła. Stawałem się cieniem wielu rzeczy, które się nagle kurczyły i pobladłe padały na ziemię. Nie wiedziałem, czy mam się wsunąć pod łóżko i pośród pajęczyn zamieszkać, czy skulić na zapiecku i nasłuchiwać, co nowego jeszcze się zdarzy. Czmychnąłem po pajęczej sieci spod łóżka na zapiecek i zastygłem, zerkając z góry na Radę Starszych, ale najbardziej na ciotkę Elzę. Ciotka siedziała z pochyloną głową. Jej milczenie było tak dojmujące, pełne przerażenia i bólu, że matka już sobie nie mogła z nim poradzić, gniotła dłonie, zagryzała wargi, zamykała oczy i mocno zaciskała powieki, rozpaczliwie błagając o pomoc ojca, ale ojciec zagryzł zęby, a potem ostrożnie sprawdzał, czy ciotka nadal siedzi na swoim miejscu i czy to naprawdę ona, a nie sen lub jakieś urojenia, halucynacja, która człowieka o każdej porze w tym strasznym czasie może dopaść. Nieraz bowiem się zdawało, że jakaś zaczarowana zjawa staje przed nami, duch omotany szmatami, a nawet czarci pomiot, który błyska ślepiami i nie wiadomo, czego od nas chce oraz co z niego wyjdzie. Tym razem matka ostrożnie otworzyła oczy i trzęsącym się głosem, z rezygnacją rzuciła: – Mów, Elza! Tego się po matce nie spodziewałem. Jeszcze przed chwilą broniła mnie przed zjawami, marami świata. Twierdziła, że nie powinienem takich rzeczy słuchać, a tu raptem: „Mów, Elza!”. Co ma mówić, myślałem. Znowu ma opowiadać o tych strasznych rzeziach?! O tych potworach, które zieją siarką i ogniem? I po nocach mnie ścigają. A ciotka uniosła głowę i walnęła: – Stary Bąk zarąbał siekierą Wołodźkę. – Co?! – jęknęła matka. Ciotka skinęła głową. Po usmażonym w piecu dziecku, zdawało mi się, że już wszystko jestem w stanie znieść, nawet odrąbaną przez starego Bąka głowę. Ale okazało się, że nie było to takie proste. Znałem starego Bąka. I znałem Wołodźkę. Różne już rzeczy tutaj słyszałem, ale by stary Bąk zarąbał siekierą własnego syna, tego jeszcze nie słyszałem. Co innego, kiedy Ukraińcy ścinali głowy Polakom. To już wiedziałem. Bo nasłuchałem się tego po uszy. Albo że Żydów dźgali, Cyganów gnali ze wsi. To też słyszałem. Ale żeby Ukrainiec zarąbał siekierą drugiego Ukraińca, na dodatek własnego syna, tego nie mogłem pojąć. A tu nagle stary Bąk obharatał Wołodźce głowę. A może nie obharatał?! Może się ciotce przywidziało, broniły się we mnie ostatnie szańce zdrowego rozsądku. Albo się przesłyszała, myślałem. I to tak nagle obharatał?! – nie dawałem wiary. Przecież to był Wołodźka. Silny jak tur chłopak. Nie pozwoliłby na to. A poza tym, myślałem, był miły, kopał ze mną szmaciankę, lubił opowiadać wice, śmiał się, nawet rechotał, jak coś go rozśmieszyło. Pomagał rodzicom w domu. Ze studni wodę do chaty nosił. Krowy poił. Dach ojcu naprawiał. Sąsiadom z pola snopki zwoził. Po łąkach z młodszymi chłopakami ganiał. Ludziom starszym na polu pomagał. Nikt na niego nie narzekał. A jego piękna matka, Lusia Bąk, która z polskiej rodziny Wysockich się wywodziła, błagała Boga, by Wołodźkę na popa wyświęcić. Bo pobożny był. Co niedzielę do cerkwi chodził. Ręce jak święty przed ołtarzem składał. Pieśni pięknie w chórze śpiewał. A głos jaki miał?! Artystą zostać mógł. Tak gadali ludzie. A tu takie nieszczęście?! Stary Bąk głowę mu odrąbał. Dlaczego? Po co? Kiedy? Nikt tego nie wiedział, poza ciotką Elzą. Musiało się to stać o zmroku. Siedzieliśmy, jakby piorun w chatę walnął. Zaćmienia dostali wszyscy. Nikt się nie ruszał. Matka głośno przełknęła ślinę i niemo się wpatrywała w ciotkę. Była blada, jej twarz zrobiła się pergaminowa, usta zsiniały i zaschły, jak suszona śliwka. Dziadkowie wyglądali, jakby byli sparaliżowani. Wujkowie mieli zamknięte oczy. A ja coraz bardziej zanikałem. Jakaś straszna ciemność gęstniała mi przed oczami, spod powiek czmychały sine cienie, a w środku mroków jakiś potwór z rogami się miotał. – To było tak – usłyszałem niski, chrapliwy głos ciotki. – Któregoś dnia syn Bąka, Wołodźka, gdy matka podała śniadanie, zrobił się jakiś butny, niechętnie na nią patrzył, z gniewem podnosił oczy, a nigdy się tak nie zachowywał. Ojciec nie zwracał na to uwagi. Matka pomyślała, że się nie wyspał, ponieważ poprzedniego dnia poszedł do lasu i wrócił późną nocą. Od pewnego czasu tacy ukraińscy chłopcy jak on zbierali się poza wsią, o czymś żywo rozprawiali, a potem szli do lasu. Nic nadzwyczajnego w tym nie było. Młodzi mają różne zachcianki, tłumaczyła ciotka. Tym razem też coś we własnym gronie załatwiali. A potem ruszyli w stronę zagajnika. Tylko że po takich wyprawach Wołodźka się zmieniał. Już nie ganiał z chłopakami za piłką. Nie pomagał sąsiadom drewna rąbać ani snopów z pola zwozić. Zamknął się w sobie i rozmyślał. I właśnie tego ranka był ponury, ze zmiętą twarzą, nieswój i zamyślony. Matka, jak co dzień, podała mu śniadanie, jajecznicę z trzech jajek ze skwarkami z boczku, pajdę chleba z masłem i serem, na dodatek kawałek kiełbasy, ale on jeść nie chciał. Odsunął nerwowo miskę i burknął, że nie jest głodny. Na matkę nawet nie spojrzał. Tylko rzucał ukradkowe spojrzenia na ojca, jakby sprawdzał, czy ojciec widzi jego dziwne zachowanie. A stary Bąk patrzył w okno i nic nie mówił. Matka jeszcze raz zachęciła Wołodźkę, by jadł, ale on się już nie odezwał, tylko wzruszył ramionami, jakby go to nie dotyczyło. Scena powtórzyła się i następnego dnia. A był to dzień, gdy w pobliskim lesie polscy chłopi znaleźli martwe ciała dwu nieznanych osób. Wieść o tym lotem błyskawicy rozniosła się po okolicy. Zapanowała trwoga, że mordy do wsi się już zbliżają. Wołodźka nie zjadł tego dnia także obiadu. Matka popatrzyła na niego ze smutkiem, a on wyszedł z domu i wrócił dopiero pod wieczór. Matki wtedy w chacie nie było, poszła do swego dziadka po gęś na niedzielę. Wołodźka wszedł do izby i zastał samotnego ojca, który milcząco się w niego wpatrywał. Wołodźka wyczuł od progu, że ojciec ma do niego pretensje i spytał: – Co jest, ojciec? – Co się z tobą, Wołodźka, dzieje? – zagadnął ojciec. – Śniadania nie chcesz jeść, znikasz na cały dzień z domu, obiadu odmawiasz matce, dlaczego? – patrzył na niego w skupieniu. – Co się takiego stało, że tak się boczysz? Wołodźka wzgardliwe wydął usta i palnął: – Nie będę jadł z ręki Polki. – Co? – nie zrozumiał ojciec. Myślał, że się przesłyszał. Aż uniósł się z siedzenia. – Nie będę jadł z ręki Polki – z butą powtórzył Wołodźka. – Jakiej Polki? – ojciec wbił w niego wzrok. – Twojej żony – hardo odparł Wołodźka. Nie matki powiedział, tylko „twojej żony”. Bąk ciężko usiadł na ławie i nie spuszczał z niego oczu. Musiało go to mocno dotknąć, bo wyczuł w słowach Wołodźki pogardę, ale powstrzymał gniew. Poruszał szczękami, lecz nie wybuchnął, choć z natury był gwałtowny. Jeszcze nie tak dawno tulił go do piersi, opowiadał mu bajki o rycerzach i królach, którzy śpią w górach, o Wernyhorze, duchach i zjawach, które nawiedzają żywych, a Wołodźka prosił go o nowe opowieści. Może rzeczywiście na popa by go wyświęcić, myślał już tak jak żona. I do wyższych szkół wysłać. Tak mu dobrze z oczu patrzy. A tu nagle takie zachowanie. Nie poznawał go. Nie rozumiał, dlaczego jego syn do swojej matki odnosi się jak do wroga, z niechęcią, a nawet z pogardą. – Dlaczego tak mówisz? – panował nad sobą. Jednak to było trudne. Wstał z ławy i począł chodzić po izbie. Po chwili zatrzymał się przed Wołodźką i z żalem spytał: – Dlaczego, synku? Przecież to twoja matka. – Polka! – palnął Wołodźka z odrazą. – Twoja matka – wyraźnie, wolno i z naciskiem powiedział ojciec. Ale po chwili zbladł. Bowiem Wołodźka mściwie wysyczał: – Zarżnę ją! – i zmierzył starego Bąka zimnym spojrzeniem. – Matkę zarżniesz? – pochylił się nad nim ojciec. – Tak, zakatrupię, jak lochę – wycedził Wołodźka. Stary osłupiał. Pierś przeszył mu gwałtowny ból. Poczuł, jak szybko wali mu serce. Przez chwilę trwał nieporuszony. Czuł, jakby mu w środku coś pękło. Przecież to niemożliwe, myślał i patrzył zdruzgotany na Wołodźkę. Przypomniał sobie, jak Wołodźka był mały i przez długie miesiące chorował na płuca, a matka noc w noc nie spała, czuwała przy jego łóżku, tuliła go i śpiewała piosenki, nosiła na rękach. A rano padała ze zmęczenia. Ale nie ustawała w pielęgnowaniu. A teraz?… Patrzył na syna i wydało mu się, że to nie jego syn, a ktoś daleki, obcy i zimny jak lód. Zacisnął zęby, a potem z nadzwyczajnym wysiłkiem spytał: – Jak to zrobisz? – wbił w niego ciężkie, ciemne oczy. – Chcesz wiedzieć? – ożywił się Wołodźka, sądząc, że ojciec staje po jego stronie. Jakby go do spisku wciągał. – Tak – odparł nieoczekiwanie ojciec, wykrzywiając twarz. Wołodźka uznał to za dobry znak. Bo przecież ojciec był Ukraińcem. A Ukraińcy trzymają się razem. – Naprawdę chcesz wiedzieć? – Wołodźka upewnił się i zrobił krok w jego stronę. – Naprawdę – przez twarz ojca przesunęła się ciemna chmura. I to musiał Wołodźka zauważyć i również uznał za dobrą monetę, bo ochoczo rzucił: – Już dawno to zaplanowałem. – Dawno? – ojciec jak gdyby zbierał się w sobie. Przez jego twarz przebiegł dziwny skurcz. – Tak, dawno – z zapałem odparł Wołodźka. – I jak to zrobisz? – ojciec wciąż nie spuszczał z niego oczu. – Pokazać ci? – Wołodźka wciągał starego coraz głębiej w sieci spisku. – Pokaż – skinął głową Bąk. – Jesteś pewny, że chcesz? – zawahał się Wołodźka. – Tak, synku, chcę – dziwnie ciepło powiedział Bąk. Wołodźka uznał to za przyzwolenie. – Dla Samostijnej Ukrainy? – spytał. – Tak, synku, dla Samostijnej Ukrainy – kwaśno odparł ojciec, ale Wołodźka już tak był przejęty poparciem starego, że rzucił się do drzwi i krzyknął: – Chodźmy do stodoły! – Dlaczego do stodoły? – spytał stary. – Bo tam ją zarąbię. – Siekierą? – staremu twarz zmieniła się nie do poznania, zgorzkniała, stwardniała, jednak tego Wołodźka już nie dostrzegł, bo mu się nie przyglądał. – Siekierą – potwierdził. Odwrócił się, zrobił kilka kroków w stronę sieni, wziął siekierę i pokazując, pochwalił się: – Już ją naostrzyłem. Jest teraz ostra jak brzytwa – pogładził ostrze. Stary z ciężkim sercem przyglądał się jego twarzy. Zdawało mu się, że już nie poznaje syna. Niby ten sam, te same rysy, oczy, czoło, policzki, nos, ten sam chód, głos, a jednak już inny, obcy, cudzy. Coś mu się w środku zmieniło, pomyślał. Ale kiedy? Jak? Dlaczego? Kto tego dokonał? Bo przecież nie ja, zastanawiał się. I chciał go spytać, co się z nim stało, ale nie zdążył. – Chodź – Wołodźka pociągnął go za sobą. Szli do stodoły, jeden za drugim, w milczeniu. A gdy znaleźli się w środku, Wołodźka wyjął spod słomy drewnianą kłodę i postawił ją na środku. – Przyniosłeś ją z drewutni? – spytał ojciec. – Tak, z drewutni – poświadczył Wołodźka. – Dawno? – Dawno. – To od kiedy chcesz matkę zabić? – upewniał się stary. – Matkę?! – gniewnie burknął Wołodźka. – Sukę! Stary zagryzł wargi. Poruszył szczęką. Ale opanował się. – Od kiedy więc chcesz ją zabić? – ponowił pytanie. – Od dawna – twardo odparł Wołodźka. – To pokaż, synku, dokładnie pokaż, jak to zrobisz – dziwnie łagodnym, spokojnym głosem powiedział stary, przełknął ślinę i czekał na reakcję. Wołodźka wsunął siekierę za pas i odrzekł z pogardą: – Jak ta Polka pójdzie do stodoły po plewę, skoczę za nią, położę głowę na pieńku i za jednym zamachem odrąbię – mówił, jakby kurę miał zabić. Stary poczuł, jak mu się ziemia spod nóg usuwa. Wytarł pot z czoła, który mu spływał już po karku. – A jak się zacznie wyrywać? – spytał. Czuł, jak wali mu serce. – I na to mam sposób – chełpił się Wołodźka. – Jaki? – dociekał stary, zaciskając pięści. Wołodźka wsunął rękę w słomę koło belki i wyjął konopny sznur. – Mocny! – pochwalił się, szarpiąc. – Mocny – gorzko powiedział ojciec, ale i tym razem Wołodźka nie zwrócił na to uwagi. – Zwiążę ją, położę głowę na pieńku… – opowiadał, ale stary Bąk mu przerwał. – Umiesz wiązać? – spytał. – Możesz się przekonać – z przechwałką odrzekł Wołodźka. – Ja będę Polką, a ty mną – wyciągnął do starego sznur. – Ja ci powiem, co masz robić. – No? – mruknął stary, biorąc sznur. Wołodźka odstawił siekierę i kontynuował, pokazując miejsce, w którym się rozegra scena. – Rzucę ją twarzą do ziemi, zwiążę ręce… – położył się na klepisku. – Wiąż mnie, o tak – wysunął ramiona, pokazując, co ojciec ma z nim robić. Stary pochylił się nad nim i związał ręce. – A teraz nogi – instruował Wołodźka. Stary związał mu nogi. – Przeciągnij sznur z nóg do głowy i zawiąż na szyi od pleców – pouczał. Gdy stary wykonał polecenie, Wołodźka powiedział: – Widzisz, jak dobrze opanowałem wiązanie. – Uczyli was tego w lesie? – spytał chrapliwie stary, przypominając sobie teraz jego wędrówki po nocy, ale mu się głos zaciął, jakby w środku coś pękło. – Tak – odparł Wołodźka. – Uczyli nas. I wielu innych rzeczy nas uczyli. „Dekalog ukraińskiego nacjonalisty” znam na pamięć – chełpił się. – Możesz mnie obudzić w nocy, a zacznę recytować jak pacierz – był wyraźnie rozemocjonowany. – Widzisz, ruszyć się nie mogę – próbował wyprostować nogi, ale nie był w stanie. – Bo jak ruszę nogą – tłumaczył – pętla zaciska się na szyi. Polka ani drgnie. I zrobię z nią, co zechcę – chwalił się. – Dobrześ to, synku, wykombinował – rzucił stary, patrząc w ziemię. – Podłóż pieniek pod głowę i weź siekierę – polecił Wołodźka. Stary podłożył mu pieniek pod głowę i stanął nad nim z uniesioną do góry siekierą. – Mocny plan? – zdążył jeszcze spytać Wołodźka, gdy usłyszał: – Mocny, synku! Siekiera błysnęła, a głowa Wołodźki potoczyła się po klepisku. Fontanna krwi trysnęła na boki. Stary zacisnął zęby, wolnym krokiem opuścił stodołę i po niedługim czasie razem z żoną, z tobołkami na plecach, ruszyli w świat. Nikt tego wieczoru w naszej izbie już się nie odezwał. Ciotka Elza pokiwała głową, omotała się chustami i wyszła. Po niej w milczeniu chatę opuścili dziadkowie i wujkowie. A ja całą noc widziałem, jak stary Hreczuch odrąbuje synowi głowę. I nie mogłem zasnąć.

Spotkanie z p. Leszkiem Wójtowiczem.

Dziś miałem przyjemność uczestniczyć w spotkaniu ze znanym pisarzem , poetą ,dziennikarzem ,p. Leszkiem Wójtowiczem. Pan Leszek od lat zajmuje się tematyką ,która i mnie nie jest obca . Ludobójstwo Wołyńsko -Małopolskie to hekatomba setek tysięcy Polaków ,bestialsko wyrzynanych przez swoich ukraińskich sąsiadów ale i członków UPA . Zaskoczony byłem świetną frekwencją na spotkaniu. Okazaje się że środowisko hrubieszowskich Wołyniaków i ich sympatyków, jest całkiem spore i prężne.Na zakończenie dodam że spotkanie , w siedzibie Powiatowej Biblioteki Publicznej w Hrubieszowie ,profesjonalnie poprowadziła Pani Sylwia Heś.Cieszę się że tam byłem. Warto było.

Święto Bożego Ciała. Kryłowskie ołtarze.

Władysław Kopera -pocztowiec jakich mało.

Historia poczty w Kryłowie jest długa i bogata. Ja postanowiłem się zająć drobnym jej wycinkiem. A skłoniła mnie do tego informacja o śmierci długoletniego pracownika kryłowskiego Urzędu Pocztowego , Pana Władysława Kopery.

Pan Kopera spędził na poczcie w Kryłowie kilkanaście lat, pracując na początku w domu należącym wówczas do P.Antoniuka.

Który był pierwszym powojennym pocztowcem w naszej miejscowości. Po latach Urząd Pocztowy przeniesiono do nowo zbudowanego przez pp..Warchałów, domu przy ul.Hrubieszowskiej. Pan Kopera pracował u nas aż do połowy lat 80-tych Potem Państwo Koperowie przeprowadzili się do Hrubieszowa ,gdzie p. Władysław kontynuował pracę w Urzędzie Pocztowym. Podczas spotkań z kryłowiakami ,zawsze z wielkim sentymentem wspominał swoją przacę w Kryłowie. Jako pocztowiec odnosił sie z wielką sympatią do mieszkańców. Gdzie mógł ,służył radą i pomocą.Był w tamtych latach , obok ks. Franciszka Cymborskiego, p. Kazimierza Parnickiego i p.. Mariana Janusza , niekwestionowanym kryłowskim autorytetem. Bedąc na hrubieszowskim cmentarzu ,warto pochylić się nad miejscem spoczynku pocztowca ,który pokochał Kryłów.

Dziś po mogiłach nie ma śladu.

MAJ 1943r. -STARYKI, wspomnienia Henryka Lecha. na podstawie książki „ Ludobójstwo” Władysława i Ewy Siemaszków. Już w roku 1942 miały tu miejsce napady, rabunki i morderstwa. Ludność nie chcąc bezczynnie oczekiwać swej zagłady z rąk ukraińskich, zorganizowała samoobronę. Uruchomiono pochowaną starą broń, szykowano kosy na sztorc. Trzy karabiny pochodziły od żandarmerii niemieckiej w Rokitnie, która chciała aby samoobrona istniała pod jej patronatem. Powstała drużyna samoobrony pod dowództwem Antoniego Garbowskiego, s. Kazimierza z futoru Jamne (gm. Kisorycze). Dotkliwie był odczuwany brak broni (której nie udało się utrzymać od goszczącego we wsi na wiosnę polskiego oddziału partyzanckiego Roberta Satanowskiego). Oddział ten proponował mieszkańcom wsi utworzenie oddziału bojowego, który działałby w pobliżu, będąc mu podporządkowany. Proponował również ewakuację ludności cywilnej do lasów koło Choczynia (gm. Wysock, pow. Stolin, woj. poleskie). Ludność tej propozycji nie zaakceptowała . W połowie maja 1943 r. we wsi zatrzymał się pluton partyzantów pod dowództwem Tadeusza Stańskiego z polskiego oddziału partyzanckiego Satanowskiego, który wraz z samoobroną osłaniał wieś przed napadem. 21 maja 1943 r. we wsi schroniła się pewna część uciekinierów z napadniętych wsi Aleksandrówka i Rudnia Lwa. 28 maja 1943 r. pluton oddziału Satanowskiego dowodzony przez Tadeusza Stańskiego, udając się w kierunku futoru Jamne, zauważył zmierzający do Staryk tłum ludzi, którego nie można było rozpoznać z powodu szarówki . Na rozpoznanie poszedł Tadeusz Stański, wpadł w ręce upowców, którzy go zmasakrowali. Pluton, ostrzeliwując się, wycofał się do lasu, a upowcy zaatakowali wieś od strony zachodniej. Nie spodziewano się napadu, licząc na obecność tam „satanowców" i ochronę wsi. Wchodzące do wsi bojówki upowskie ogłaszały napotkanym ludziom, że są partyzantami i dopiero, gdy ostrzelały zagrody, a podążające za nimi grupy Ukraińców uzbrojonych w widły, siekiery, kosy i inne narzędzia, zaczęły mordować — ludzie rzucili się do ucieczki. Pięciu członków samoobrony z bronią palną usiłowało z niewielkim skutkiem powstrzymać napór bojówek, dając szansę ucieczki części mieszkańców. Tymczasem rzesza napastników mordowała w sadystyczny sposób dopadniętych ludzi (małe dzieci były rozrywane za nóżki, wbijane na kołki i wrzucane do płonących domów). Ostatnią grupą, która likwidowała wieś były kobiety i dzieci, które rabowały, zabierały zwierzęta oraz podpalały zabudowania. Liczbę wszystkich napastników oszacowano na 600 osób. Napastnicy pochodzili z sąsiednich wsi gm. Klesów: Czabel, Jasnogórka, Wyry. Akcją dowodził Nykon Żuk „Dorosz" (też: „Jarema", „Stalnyj") z wsi Niemowicze (gm. Niemowicze), jego zastępcą był Iwan Hreczany „Paszczenko" z wsi Tynne (gm. Niemowicze). Dowódcą grupy konnej był Murażka „Korobka" ze wsi Kamienna (gm. Klesów), zaś komendantem Służby Bezpeky był Ołeksander Kabaneć „Lewko" (jeszcze w latach dziewięćdziesiątych mieszkający we wsi Jasnogórka z dawnej gm. Klesów). Upowcy byli ubrani w sowieckie mundury. Zamordowanych zostało około 90 osób. Dzięki krótkiemu oporowi samoobrony napastnicy nie zamknęli wsi w pierścieniu okrążenia i kilkuset mieszkańcom udało się uciec luką od strony wschodniej. Wieś została spalona. Ocalała tylko znajdująca się na skraju wsi szkoła, kaplica i kilka domów. Staryki przestały istnieć. W trzy dni po rzezi ocaleni wrócili i pozbierali zwłoki, układając je w kaplicy i wokół niej. Przed ołtarzem złożono dzieci, dalej młodzież, kobiety i na końcu mężczyzn. Po odprawieniu nabożeństwa ofiary zostały pochowane w trzech wspólnych mogiłach na placu kościelnym. Część ludności polskiej ze Staryk, która uniknęła śmierci podczas napadu w dniu 28 maja 1943 r. schroniła się u znajomych w Rokitnie, a część wraz z innymi Polakami z okolicznych osiedli, żyła w ostępach leśnych, w ziemiankach. W dwa miesiące później garstka ocalałych Polaków wpadła w ręce Ukraińców - 11 z nich zostało obdartych ze skóry... Fragmenty z książki Bronisława Janika "Było ich trzy" [...] dwudziestego drugiego maja, o wschodzie słońca kilkuset ukraińskich nacjonalistów okrążyło dwie polskie wsie: Aleksandrówkę i Lwę. Rozpoczęła się krwawa rzeź ich mieszkańców. Kilkadziesiąt osób poniosło śmierć od bulbowskich noży.

W Lwie zamordowanych zostało trzynaście osób. Większość mieszkańców w ostatniej niemal chwili zdążyła opuścić swoje zagrody i ukryć się w lesie. Rozwścieczeni tym bandyci bezlitośnie mordowali pozostałych, nie zważając na ich wiek. Augustynę Lech zamordowano i spalono wyraz z domem. Tak samo zginęła Anastazja Boczkowska, a jej mężowi bandyci siekierą odcięli głowę. Pozostałe osoby, wśród których byli: Garbowska, Galicki, trzech Szuligów, dwóch Faberów, Jasińska oraz dwóch Lechów, zostały pokłute bagnetami i widłami lub porąbane siekierami. Do dogorywających oddawano po kilka strzałów, aby upewnić się, że więcej nie powstaną. [...] W rzezi brały udział takie znane nam już "osobistości" jak Wasyl Bryczka z Borowego, Semen Caruk z Karpiłówki oraz Jan Wołoszyn z Kisorycz. Ci mieszkańcy Aleksandrówki i Lwy, którym udało się uciec z płonących wsi, znaleźli schronienie w Rokitnie, Dołhani i Okopach. Częścią pogorzelców zaopiekowali się, przychylnie do Polaków ustosunkowani Ukraińcy. [...] Pan Henryk Lech wspominał: Pamiętam jak dziś, napadli na naszą wieś Staryki . - Na liczącą 500 mieszkańców polską wieś napadło 600 Ukraińców. Kiedy weszli do pierwszych zabudowań, przedstawili się jako partyzanci. Wpuszczono ich bez oporu. Kiedy okazało się, że to mordercy, zaczęliśmy się bronić. Mieliśmy raptem pięć karabinów, ale na chwilę udało się ogniem zatrzymać napastników. Dzięki temu niektórzy mieszkańcy zdołali uciec w stronę torów i ocalić życie - mówił Lech. Inni ginęli od kuli lub od siekiery, a ukraińskie kobiety i dzieci natychmiast podpalały zabudowania. Henrykowi Lechowi udało się uciec na koniu. .....Po kilku godzinach zobaczyłem przy drodze, pod lipami, ciała małych dzieci z główkami rozbitymi o pnie drzew. Nawet Niemcy nie mogli na to patrzeć i odwracali głowy. Zresztą cała wieś przedstawiała potworny widok. Wszędzie czuć było swąd spalenizny, wokół leżeli popaleni ludzie i bydło, ciała okrutnie pomordowanych. Na łańcuchu wył poparzony pies. Po mogiłach nie ma śladu Po dwóch dniach mieszkańcy zanieśli zabitych do kościoła. Przed ołtarzem złożyli dzieci, dalej kobiety, a na końcu mężczyzn. Razem 75 osób. Pochowano ich w zbiorowych mogiłach, zawiniętych w prześcieradła, bo nie było komu ani z czego robić trumien. Dziś po mogiłach nie ma śladu. W ich miejscu jest zagroda z pomalowaną na niebiesko chatą........ Przerażeni ocaleńcy uciekli - jedni do miasta, inni do lasu. Odważyli się wrócić dopiero po roku, gdy z miast wypłoszył ich głód. W 1997 roku Henryk Lech odwiedził wieś, z której 54 lata wcześniej wyszli Ukraińcy, by zamordować jego ziomków. - Ukraińcy obserwowali mnie z daleka, a większość nie podejmowała rozmowy. "Nic nie wiemy, niczego nie pamiętamy" - mówili nawet ci, którzy ze względu na wiek nie tylko powinni pamiętać, a prawdopodobnie brali udział w zbrodni. Tylko jeden z mieszkańców zdecydował się krótko porozmawiać, ukryty w podwórku - mówi pan Henryk. - Tłumaczył, że tu nadal mieszkają ci bandyci, którzy mordowali Polaków. Od niego Henryk Lech dowiedział się, że napastnicy po powrocie długo balowali, bo za część zrabowanego w Starykach bydła kupili bimber. A w niedzielę odprawiono dziękczynne nabożeństwo za ich zwycięstwo........